Τι είναι η ιπαμορελίνη;

Η ιπαμορελίνη είναι συνθετικό πεπτίδιο που ωθεί την υπόφυση να απελευθερώσει ένα κύμα αυξητικής ορμόνης. Ανήκει στους εκκριταγωγούς της αυξητικής ορμόνης, όρος που σημαίνει απλώς ουσίες που προκαλούν την έκκριση αυτής της ορμόνης.

Πέντε μονάδες

Η αλυσίδα της είναι Aib-His-D-2-Nal-D-Phe-Lys, με ένα αμίδιο στο τέλος. Μόνο δύο από αυτές, η ιστιδίνη και η λυσίνη, ανήκουν στη συνήθη μορφή τους στα είκοσι αμινοξέα με τα οποία ο οργανισμός φτιάχνει πρωτεΐνες. Οι υπόλοιπες επιλέχθηκαν για χημικούς και όχι βιολογικούς λόγους:

• Το Aib (αμινοϊσοβουτυρικό οξύ) έχει μια επιπλέον μεθυλομάδα που δυσκολεύει τη διάσπαση της αρχής της αλυσίδας.
• Το D-2-Nal είναι αμινοξύ σε κατοπτρική μορφή με ογκώδη δακτύλιο ναφθαλενίου.
• Η D-Phe είναι η κατοπτρική μορφή της φαινυλαλανίνης.
• Το αμιδικό άκρο στη λυσίνη αφαιρεί ένα φορτισμένο άκρο που διαφορετικά θα αναγνώριζαν τα ένζυμα.

Οι χημικοί της Novo Nordisk κατέληξαν σε αυτή την αλληλουχία αφαιρώντας το κεντρικό ζεύγος αμινοξέων, αλανίνη και τρυπτοφάνη, από ένα παλαιότερο πεπτίδιο έξι αμινοξέων, το GHRP-1, και βελτιώνοντας στη συνέχεια το υπόλοιπο.

Ο υποδοχέας που χρησιμοποιεί

Η ιπαμορελίνη συνδέεται με τον υποδοχέα των εκκριταγωγών της αυξητικής ορμόνης, γνωστό ως GHS-R1a. Το 1998 οι δημιουργοί της έδειξαν ότι οι αναστολείς των παλαιότερων πεπτιδίων GHRP σταματούσαν τη δράση της, ενώ ένας αναστολέας της GHRH όχι. Δρα επομένως από διαφορετική πόρτα από τη GHRH. Το φυσικό κλειδί αυτής της πόρτας είναι η γκρελίνη, μια ορμόνη που παράγεται κυρίως στο στομάχι και σηματοδοτεί επίσης την πείνα.

Γιατί «εκλεκτική»;

Τα παλαιότερα πεπτίδια που δρούσαν στον ίδιο υποδοχέα αύξαναν, εκτός από την αυξητική ορμόνη, και την ACTH και την κορτιζόλη, τις κύριες ορμόνες του στρες. Στους χοίρους η ιπαμορελίνη δεν το έκανε, ούτε σε δόσεις πάνω από 200 φορές υψηλότερες από εκείνες που χρειάζονταν για το μισό της μέγιστης επίδρασής της στην αυξητική ορμόνη. Αμετάβλητες έμειναν και οι FSH, LH, προλακτίνη και TSH. Αυτό το στενό προφίλ εξηγεί γιατί η δημοσίευση του 1998 την ονόμασε τον πρώτο εκλεκτικό εκκριταγωγό της αυξητικής ορμόνης.

Εδώ, εκλεκτική αναφέρεται σε αυτές τις ορμόνες της υπόφυσης. Επειδή ο ίδιος υποδοχέας συμμετέχει στην όρεξη και στην κινητικότητα του εντέρου, παραμένουν πιθανές επιδράσεις πέρα από την αυξητική ορμόνη, και μεταγενέστερες μελέτες τις διερεύνησαν.

Ένα σύντομο σήμα

Σε υγιείς άνδρες που έλαβαν ενδοφλέβια έγχυση, η αυξητική ορμόνη έφτασε σε μία μόνο κορυφή περίπου 40 λεπτά αργότερα και μετά έπεσε σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Η ίδια η ιπαμορελίνη είχε τελικό χρόνο ημίσειας ζωής γύρω στις δύο ώρες. Πρόκειται λοιπόν για παλμικό ερέθισμα και όχι για μακράς διάρκειας.

Βασικά σημεία

• Η ιπαμορελίνη είναι πεπτίδιο πέντε μονάδων, από τις οποίες οι τρεις είναι μη τυπικές.
• Ενεργοποιεί τον GHS-R1a, τον υποδοχέα της γκρελίνης, και όχι τον υποδοχέα της GHRH.
• Οι μελέτες σε ζώα βρήκαν μικρή επίδραση στην κορτιζόλη και σε άλλες ορμόνες της υπόφυσης.
• Στον άνθρωπο προκαλεί μία σύντομη κορυφή αυξητικής ορμόνης.